هم‌زمان با نزدیک شدن به کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (COP31) در نوامبر ۲۰۲۶، توسعه برق‌رسانی به بخش‌های مختلف اقتصاد و افزایش سهم انرژی‌های تجدیدپذیر بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. یکی از اهداف مطرح‌شده در این زمینه، افزایش سهم برق در تأمین تقاضای نهایی انرژی از حدود ۲۰ درصد به ۳۵ درصد تا سال ۲۰۳۵ است.
در این میان، استرالیا به یکی از نمونه‌های مهم توسعه انرژی خورشیدی و استفاده از سامانه‌های ذخیره‌سازی برق تبدیل شده است. گسترش پنل‌های خورشیدی پشت‌بامی، افزایش نصب باتری‌های خانگی و توسعه نیروگاه‌های بادی و خورشیدی، نقش مهمی در تحول ساختار تأمین انرژی این کشور دارند.
افزایش مصرف برق و حرکت به سمت برقی‌سازی اقتصاد
افزایش مصرف برق در کشورهای درحال‌توسعه می‌تواند نشانه‌ای از رشد اقتصادی، بهبود سطح رفاه و گسترش دسترسی به خدمات انرژی باشد. درعین‌حال، توسعه فناوری‌هایی مانند خودروهای برقی، پمپ‌های حرارتی و تجهیزات صنعتی الکتریکی، فرصت‌های جدیدی برای کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی فراهم کرده است.
در بسیاری از اقتصادهای صنعتی، از جمله ایالات متحده، چین، اتحادیه اروپا، ژاپن و استرالیا، مصرف سالانه برق به‌ازای هر نفر حدود ۶ تا ۱۲ مگاوات‌ساعت است. این در حالی است که میانگین جهانی حدود ۴ مگاوات‌ساعت و مصرف سرانه در مناطقی مانند آمریکای لاتین، هند و کشورهای عضو آسه‌آن حدود یک تا ۳ مگاوات‌ساعت برآورد می‌شود.
بر اساس تحلیل مطرح‌شده، در یک اقتصاد پیشرفته، تأمین حدود ۲۰ مگاوات‌ساعت برق پاک به‌ازای هر نفر در سال می‌تواند بخش مهمی از نیازهای مربوط به حمل‌ونقل زمینی، گرمایش و سرمایش ساختمان‌ها، آب گرم و گرمایش فرایندهای صنعتی را پوشش دهد. یکی از مزیت‌های برقی‌سازی، راندمان بالاتر برخی تجهیزات الکتریکی در مقایسه با فناوری‌های مبتنی بر سوخت فسیلی است. برای مثال، خودروهای برقی و پمپ‌های حرارتی می‌توانند برای ارائه خدمات مشابه، انرژی نهایی بسیار کمتری مصرف کنند.
بیش از ۴۰ درصد خانه‌های استرالیا مجهز به پنل خورشیدی هستند
استرالیا یکی از کشورهای پیشرو جهان در تولید سرانه برق خورشیدی محسوب می‌شود و در تولید سرانه برق بادی نیز جایگاه قابل‌توجهی دارد. دولت استرالیا هدف‌گذاری کرده است که تا سال ۲۰۳۰ سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در تولید برق به ۸۲ درصد برسد. در این مسیر، نیروگاه‌های خورشیدی و بادی نقش اصلی را ایفا می‌کنند. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های بازار انرژی استرالیا، استقبال گسترده خانوارها از نصب نیروگاه‌های خورشیدی پشت‌بامی است. بر اساس آمار ارائه‌شده در این تحلیل، بیش از ۴۰ درصد واحدهای مسکونی استرالیا به سامانه‌های خورشیدی پشت‌بامی مجهز شده‌اند و پیش‌بینی می‌شود این سهم تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۵۰ درصد برسد.
سه عامل در کاهش هزینه نصب سامانه‌های خورشیدی در استرالیا مؤثر بوده است:
- ساده‌سازی فرایندهای صدور مجوز و تأیید دولتی
- وجود نیروی کار متخصص و باتجربه در صنعت خورشیدی
- نبود تعرفه‌های وارداتی قابل‌توجه برای تجهیزات مربوطه
این شرایط باعث شده است نیروگاه خورشیدی خانگی به یکی از گزینه‌های مهم تأمین برق خانوارها تبدیل شوند.
رشد استفاده از باتری‌های ذخیره‌سازی برق خانگی
در کنار توسعه پنل‌های خورشیدی، استفاده از باتری‌های خانگی نیز در استرالیا با سرعت زیادی در حال افزایش است. طبق آمار مطرح‌شده، حدود ۷ درصد واحدهای مسکونی این کشور به باتری خانگی مجهز هستند و انتظار می‌رود این میزان تا سال ۲۰۳۰ تقریباً سه برابر شود. ظرفیت معمول باتری‌های خانگی جدید حدود ۲۵ کیلووات‌ساعت عنوان شده است. این باتری‌ها امکان ذخیره برق تولیدشده توسط پنل خورشیدی در طول روز و استفاده از آن در ساعات شب یا زمان افزایش تقاضا را فراهم می‌کنند.
حمایت‌های دولتی نیز نقش مهمی در گسترش استفاده از باتری‌های خانگی داشته‌اند. با رشد بازار و افزایش تقاضا، انتظار می‌رود نیاز به برخی مشوق‌های اولیه به‌تدریج کاهش پیدا کند. ترکیب پنل خورشیدی، باتری ذخیره‌سازی، پمپ حرارتی و خودرو برقی می‌تواند وابستگی خانوارها به شبکه برق و سوخت‌های فسیلی را کاهش دهد. در برخی سناریوهای مطرح‌شده، هزینه سالانه برق خانوارهای مجهز به این تجهیزات به کمتر از ۸۰۰ دلار استرالیا می‌رسد؛ البته تحقق چنین هزینه‌ای به شرایط مصرف، سرمایه‌گذاری اولیه و تعرفه‌های برق بستگی دارد.
آینده انرژی خورشیدی؛ ترکیب تولید و ذخیره‌سازی برق
تجربه استرالیا نشان می‌دهد توسعه انرژی خورشیدی تنها به افزایش ظرفیت نصب پنل‌ها محدود نمی‌شود. گسترش سامانه‌های ذخیره‌سازی، توسعه شبکه برق، استفاده از تجهیزات الکتریکی پربازده و اصلاح فرایندهای اجرایی نیز نقش مهمی در افزایش سهم انرژی‌های تجدیدپذیر دارند. برای کشورهایی که به دنبال کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی هستند، توسعه هم‌زمان نیروگاه خورشیدی و زیرساخت‌های ذخیره‌سازی می‌تواند یکی از مسیرهای مهم تحول بخش انرژی باشد.
در ایران نیز بررسی تجربه کشورهایی مانند استرالیا می‌تواند برای توسعه نیروگاه خورشیدی خانگی، صنعتی و مقیاس بزرگ و همچنین برنامه‌ریزی برای استفاده از سامانه‌های ذخیره‌سازی برق مفید باشد. نورسان انرژی با افتخار جز شرکت های پیشرو در زمینه ساخت نیروگاه خورشیدی در ایران است که تاکنون نیز بیشتر از 400 مگاوات نیروگاه خورشیدی را در ایران احداث نموده است.
منبع: Pv-magazine